برای درمان شقاق باید چرخه درد، گرفتگی ها و کاهش خون رسانی به ناحیه مقعد شکسته شود. اولین روش درمانی استفاده از ملین ‌هایی است که مدفوع شما را شل می کنند، در کنار مصرف آنها می توانید یک لگن را با آب گرم پر کنید و داخل آن بنشینید. در مراحل ابتدایی درمان استفاده از پماد آنتی هموروئید که دارای مواد بیحس‌ کننده، کورتون و مواد نرم ‌کننده است، یا ژل لیدوکائین نیز می تواند درد شما را تسکین دهد. معمولا شقاق های حاد با این روش های درمانی مداوا می شوند. اما اگر با این روش ها شقاق شما درمان نشد، بدانید که به شقاق مزمن مبتلا شده اید و باید راه های درمانی دیگری را امتحان کنید.

برای درمان شقاق مزمن می توانید از روش دارو درمانی استفاده کنید. نیتروگلیسیرین با همان شیوه ای که ماهیچه های صاف رگ های کرونر را شل می‌ کند، قادر است ماهیچه اسفنکتر داخلی مقعد را نیز شل کند و آن را از گرفتگی و انقباض خلاص کند. یک راه دارویی دیگر برای درمان شقاق مزمن، استفاده از پماد ایزوسورباید یا دیلتیازم موضعی و خوراکی است، این دارو نیز با شیوه ای مشابه می تواند شقاق مزمن شما را درمان کند. البته گفتنی است که دارو درمانی برای شقاق مزمن ۶۰٪ جواب می دهد و برای بقیه موارد باید روش های جراحی را امتحان کنید.

تزریق بوتاکس هم می تواند با از کار انداختن موقت ماهیچه های اسفنکتر داخلی، یک اسفنکتروتومی شیمیایی موقت تولید کند که شقاق را التیام می دهد ولی عیب این روش درمانی آن است که احتمال بازگشت شقاق وجود دارد.

اگر این روش های دارویی برای درمان شقاق جواب ندادند، بهترین راه درمان، جراحی است. جراحی با لیزر و جراحی با چاقو در نوع درمان تفاوتی با همدیگر ندارند، تنها فرق آنها این است که یکی ساده و دیگری کمی پیچیده است. البته اگر هر دوی این روش ها به دست یک جراح متخصص انجام شود، شما هیچ چیزی از جراحی را احساس نخواهید کرد و جراحی شما کاملا ایمن و بدون خطر خواهد بود.

در درمان شقاق با چاقو نیاز به بیهوشی و بستری شدن در کلینیک یا بیمارستان دارید و برای پیشگیری از خونریزی نیز از تامپون استفاده می شود و باید در خانه نیز حداکثر دو هفته استراحت کنید. اما در درمان شقاق با لیزر نیازی به هیچ کدام از این کارها نیست و عمل با بیحسی موضعی انجام می شود و نیازی به بستری شدن نیز ندارید و بعد از عمل نیز درد خیلی کمی خواهید داشت برای تسکین آن داروهای مسکن، آنتی بیوتیک و پماد تجویز خواهد شد. درمان شقاق با لیزر و با چاقو هر دو درمانی قطعی هستند و همانطور که گفتیم جراحی اگر توسط یک پرشک متخصص انجام شود، بیماری بدون بازگشت و قطعی خواهد بود.

روش جراحی برای زمانی که دارو درمانی اثری نداشته باشد توصیه می شود. بهترین روش جراحی نیز روش اسفنکتروتومی داخلی جانبی است که با بیهوشی عمومی یا نخاعی انجام می شود و عوارض بعد از عمل خیلی کمی دارد. در این روش با کم کردن فشارهای وارد شده به ماهیچه های مقعد، شقاق درمان می شود. پزشک با از بین بردن گرفتگی عضله دریچه ای مقعد سعی می کند علت ایجاد شقاق را حذف کند. این روش جراحی شقاق به دو روش اسفنکتروتومی باز و اسفکتروتومی بسته اجرا می شود. در هر دو روش عارضه های بیهوشی و بی اختیاری مدفوع دیده می شود اما درد آن به حداقل می رسد.

شقاق مقعدی پارگی یا یک ترک در ناحیه نیمه تحتانی کانال مقعد در ناحیه زیر خط دندانه ‌ای است که پوست دهانه مقعد را دچار برش یا پارگی می کند و به کانال مقعد گسترش می یابد، اینجاست که شقاق یا فیشر مقعدی نمایان می شود. این شکاف ها و پارگی ها می توانند در هنگام خروج مدفوع سفت و یا اسهال طولانی باعث درد و خون در مدفوع شوند.

اغلب شقاق های مقعدی کمتر از یک سانتیمتر طول دارند، ولی به خاطر اینکه عصب های بخش حساس بدن را تحت الشعاع قرار می دهند با درد شدید همراه هستند. فشارهای ناشی از عبور مدفوع سفت یا اسهال طولانی، زایمان، سابقه جراحی مقعد، سوء مصرف ملین ‌ها، آمیزش جنسی مقعدی و یبوست از علت هایی هستند که می توانند شرایط ایجاد شقاق را هموار کنند.

دو نوع شقاق مقعدی وجود دارد، شقاقی که بهبودی آن شش ماه طول می کشد، شقاق حاد نامیده می شود. شقاق حاد می تواند به اسپاسم داخلی مقعد منجر شود که این کار باعث بیشتر شدن ترک ها، افزایش درد و کاهش جریان خون در ناحیه آنوردم است. همه این موارد دست به دست هم می دهند تا زمان بهبودی شقاق بیشتر شود، اینجاست که نوع دوم شقاق، یعنی شقاق مزمن خود را نشان می دهد و زمان بهبودی آن بیشتر از شش ماه است.

اگر روش های متداول درمان بواسیر جواب ندهند و نتایج مطلوب با آنها به دست نیاید و از طرفی اندازه بواسیر خیلی زیاد شده باشد، احتمالا پزشک به شما پیشنهاد عمل جراحی را می دهد که در آن، جراح بافت هایی را که بیشتر خونریزی می کنند را با جراحی برمی دارد. برخی از جراحی ها ممکن است در کلینیک به صورت سرپایی انجام شوند و در برخی نیاز به بستری شدن در کلینیک یا بیمارستان است. همه این موارد را پزشک جراح با معاینه دقیق تشخیص خواهد داد.

جراح ممکن است از بیهوشی موضعی همراه با آرام بخش برای جراحی استفاده کند. روش جراحی هموروئیدکتومی موثرترین روش برای درمان قطعی بواسیر است ولی ممکن است با عوارض جانبی مانند مشکل تخلیه کامل مثانه و عفونت های دستگاه ادراری همراه باشد. این روش جراحی دارای انواع هموروئیدکتومی بسته شده، هموروئیدکتومی باز، هموروئیدکتومی با چسباندن است.

از سایر روش های جراحی می توان به روش فرآیند متصل کردن عروق محوری توسط هدایت اولتراسوند  (Doppler)و روش اسفنکتروتومی داخلی اشاره کرد.

روش های متداول درمان بواسیر با توجه به درجه بواسیر متفاوت است. اگر بواسیر حاد باشد روش هایی مانند بستن رگ، تصلب درمانی، انعقاد، بواسیر برداری و لیزر درمانی انجام می شود ولی اگر هنوز بواسیر در مرحله مزمن خود باشد می توان با روش های گیاهی یا خانگی علائم آن را از بین برد. در ادامه هر یک از روش های متداول درمان بواسیر را به صورت مختصر توضیح می دهیم.

بستن رگ: در این روش درمان یک بند لاستیکی به اطراف بواسیر بسته می شود تا از وارد شدن  جریان خون به آن جلوگیری شود. بعد از چند روز، بواسیرها و بندهای بسته شده خشک و چروکیده شده و سقوط می کنند. عیب این روش آن است که مدت بهبودی ناحیه صدمه دیده، چند هفته طول می کشد.

اسکلروتراپی یا تصلب درمانی: این روش با تزریق یک محلول شیمیایی به درون رگ ها انجام می شود و بر اثر این تزریق ها، بواسیرها یکجا جمع و کوچک شده و می ریزند. اگرچه این تزریق باعث درد نمی شود، اما ممکن است کمتر از روش بستن رگ موثر باشد.

انعقاد: برای انسداد بواسیرها از یک لیزر ، حرارت یا نور مادون قرمز استفاده می شود که در این روش بواسیرها با لیزر سوزانده و بافت های بواسیری جمع می شوند. این روش درمانی با برخی از عوارض جانبی همراه است و احتمال بازگشت عروق کرونر در این روش بیشتر از روش بستن بند لاستیکی است.

دارو درمانی: با برخی کرم ها، شیاف ها و پمادهای بدون نسخه که توسط پزشک تجویز می شود، می توان درد و ناراحتی بواسیر را کاهش داد. این داروها حاوی مواد هیدروکورتیزون و لیدوکایین هستند که درد و خارش را به صورت موقت تسکین می دهند.

هشدار: کرم حاوی استروئید را بدون نسخه بیش از یک هفته استفاده نکنید زیرا مصرف زیاد آن باعث نازک شدن پوست ناحیه مقعد می شود.

روش گیاهی بواسیر: این روش بیشتر حالتی پیشگیرانه دارد و برای بواسیرهای مزمن مناسب است. در این روش از ترکیب های گیاهی برای درمان بواسیر استفاده می شود. مثلا همارون یک مکمل گیاهی است که بدون هیچ عارضه ای می تواند بواسیر مزمن را درمان کند. این مکمل گیاهی دارای عصاره تصفیه شده سوفورا ژاپونیکا یا درخت پاگودای ژاپنی است، که باعث عادی شدن ویژگی نفوذپذیری رگ ها و مویرگ ها می شود و جداره ها مویرگ ها را محکم می کند. همچنین همارون باعث آرام شدن درد، خارش، آلرژی و ناراحتی های بواسیر می شود.

روش خانگی درمان بواسیر: شما می توانید بواسیرهایی را که با درد زیاد همراه نیستند را در خانه نیز درمان کنید، روش های درمان خانگی بواسیر اینگونه اند.

خوردن غذاهای پر از فیبر: خوردن میوه ها، سبزیجات و دانه های حبوبات برای شل کردن مدفوع خوب هستند.

استفاده از حمام آب گرم: وان حمام را با آب گرم پر کنید و به مدت 10-15 دقیقه در داخل آن بنشینید، این کار را سه تا چهار بار در روز انجام دهید.

ناحیه مقعد را کاملا تمیز نگه دارید: همیشه با آب گرم، ناحیه مقعد و اطراف آن را تمیز کنید و خشک کردن آن را نیز فراموش نکنید.

از کاغذ توالت خشک استفاده نکنید: برای خشک کردن ناحیه مقعد از دستمال های نرم و مرطوب استفاده کنید، فقط مواظب باشید که این دستمال ها معطر یا الکلی نباشند، زیرا باعث تحریک مقعد می شوند.

بواسیر یا همان هموروئید به رگ های برجسته و متورم شده مویرگ های قسمت پایین مقعد گفته می شود، که اگر به هر دلیلی به سیاهرگ های مقعدی پایین راست روده فشار زیادی وارد شود، این سیاهرگها دچار التهاب شده و بیماری بواسیر به وجود می آید. این بیماری رایج ترین بیماری نشیمنگاهی در انسان هاست، که تقریبا نیمی از افراد بالای پنجاه سال به آن مبتلا می شوند. فشار شدید در ناحیه پایین رکتوم می تواند بر اثر عواملی مانند تلاش برای تخلیه روده، نشستن بیش از اندازه در دستشویی، اسهال یا یبوست مزمن، اضافه وزن، بارداری و رابطه جنسی مقعدی ایجاد شود.

همچنین ممکن است دلیل مبتلا شدن به بواسیر به خاطر مسائل ژنتیکی باشد. اگر یکی از نزدیکان یا والدین به بواسیر مبتلا شده باشند، احتمال اینکه فرزندان و بستگان آنها نیز بواسیر بگیرند، وجود دارد. همچنین با بالا رفتن سن احتمال مبتلا شدن به بواسیر وجود دارد، زیرا بافت هایی که رگ های رکتال و مقعد را پشتیبانی می کنند، با افزایش سن، کاهش می یابند.

 

همه چیز درباره بواسیر داخلی

بواسیر داخلی درد زیادی ندارد، به خاطر اینکه پایانه های عصبی داخل کانال مقعد هنوز آسیب جدی ندیده اند. فقط ممکن است در زمان دفع مدفوع سفت، این پایانه های عصبی دچار ترک هایی شوند و خونریزی کنند، ولی باز این خونریزی نیز بدون درد است.

در حالت کلی بواسیر داخلی دارای چند مرحله است که در مرحله ابتدایی آن، بواسیرهای کوچکی در سطح داخلی دهانه مقعد به وجود می آید. بسیاری از افرادی که به این مرحله بواسیر داخلی مبتلا می شوند به آن توجه نمی کنند، تا اینکه به خاطر کشیده شدن مدفوع سفت روی لایه مقعد، مقداری خون در مدفوع خود مشاهده کنند.

در مرحله بعدی بخش کوچکی از بواسیر داخلی در هنگام دفع مدفوع به بیرون دهانه مقعد کشیده می شود، چون بافت پیوندی مجرای مقعد هنوز محکم است این بواسیرهای ریز بیرون آمده، بعد از اجابت مزاج خودشان به داخل مقعد کشیده می شوند و بیمار باز درد خاصی را احساس نمی کند.

از مرحله سوم بواسیر داخلی درد بیمار شروع می شود، در این مرحله بواسیرهایی که دردناک هستند به بیرون مقعد کشیده می شوند و دیگر خودشان به درون هدایت نمی شوند و بیمار باید با دست آنها را به درون کانال مقعد برگرداند. بعد از این مرحله دیگر بواسیر خارجی خود را به خوبی نشان می دهد و درد و خونریزی قابل توجهی دارد و نمی توان به آن بی توجه بود که در بخش بعدی به آن بیشتر خواهیم پرداخت.

اما اصلی ترین نشانه بواسیر داخلی خونریزی دستگاه گوارش تحتانی در هنگام اجابت مزاج است. بیمار مرحله های ابتدایی بواسیر داخلی را که در بالا بیان کردیم، را احساس نمی کند و همانطور که گفتیم فقط با مشاهده خون در مدفوع متوجه آن ها می شود که بهتر است خودش را به یک پزشک متخصص برساند تا در همین مراحل ابتدایی درمان بواسیر شروع شود و کار به بواسیر خارجی نکشد. زیرا با پیشرفت بواسیر و افتادگی زیاد بواسیر، مجبور خواهد بود خارش، سوزش پوست، درد، بی اختیاری مدفوع و خونریزی زیادی را تجربه کند که بسیار عذاب آور هستند.

بنابراین متداول ترین علامت بواسیر داخلی مشاهده رگه های خونی به رنگ قرمز روشن در مدفوع یا دستمال توالت و یا کاسه توالت است. هر موقع این نشانه بواسیر داخلی را متوجه شدید، سریعا به پزشک مراجعه کنید.

 

بواسیر خارجی آیا خطرناک است؟

شدیدترین و جدی ترین حالت بواسیر هنگامی است که بواسیرها در بیرون از دهانه مقعد ظاهر می شوند و در همانجا نیز جا خوش می کنند. این حالت بواسیر که به بواسیر خارجی معروف است با درد و خونریزی زیادتر روبه رو است و حتما نیاز به جراحی فوری دارد. بسیاری از بیماران از ما می پرسند که بواسیر خارجی آیا خطرناک است؟ در جواب باید بگوییم که بواسیر در هر مرحله ای می تواند با درد همراه باشد ولی خطرناک نیست.

البته توجه داشته باشید که باید بواسیر درست تشخیص داده شود، زیرا در برخی اوقات علائمی که با نام بواسیر شناخته می شوند، می توانند نشانه یک بیماری جدی تر و خطرناک مانند سرطان مقعد یا سرطان روده بزرگ باشد. بنابراین با مراجعه زودهنگام به پزشک باید از علائم بواسیر مطمئن شوید و درمان مناسب آن را با مشورت پزشک پیدا کنید. اما اگر بیماری شما غیر از بواسیر باشد باید کمی نگران باشید و شروع به درمان کنید. زیرا بواسیر در همه اسنان ها وجود دارد و چیز غیرطبیعی نیست اما سایر بیماریهای رکتوم و کولون طبیعی نیستند و نیاز به درمان خاص دارند.

بواسیر خارجی در زیر پوست و اطراف آنزیم ایجاد می شود. شایع ترین نشانه بواسیر خارجی این است که تحریک آن می تواند باعث خارش یا خونریزی شود. در برخی موارد، ممکن است خون به به حالت مکشی در بیاید و در اثر داخل و بیرون کشیده شدن، باعث ایجاد لخته شود، که به این نوع بواسیر لخته ای یا ترومبوز می گویند و با درد شدید، تورم و التهاب همراه است.